ميرزا حسن حسينى فسايى
520
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
و در سال 1146 : در مازندران به حكم رضا قلى ميرزا پسر نادر شاه ، محمد حسين خان قاجار - دولو والى استراباد ، شاه طهماسب را به عز شهادت كه ارثيه اجدادى او بود ، رسانيد و مدت سلطنت او نزديك به ده سال رسيد « 1 » ، شش سال در فتنه افغان و چهار سال در سپهسالارى نادر ، طهماسب قلى خان . جهان را چنين است رسم و نهاد « 2 » * هميشه نكو رو ، غمين ، زشت ، شاد و نواب نايب السلطنه ، اخبار جلوس شاه عباس ثالث را به اطراف فرستاد از جمله محمد على خان قوللر « 3 » آقاسى ، بيگلربيگى مملكت فارس را ايلچى هندوستان فرموده ، از بندرعباس به جانب مقصود روانه گرديد و نيابت حكومت فارس را به امير خان بيگ قرقلوى افشار عنايت فرمود و محمد خان بلوچ « 4 » را باز به حكومت كوهگيلويه برقرار داشت و شهر قزوين را مقر سلطنت حضرت شاه عباس ثالث قرار داد « 5 » و چون طوايف بختيارى ، احمد خان ، والى خود را كشته بودند ، نواب نايب السلطنه در روز نهم ربيع اول اين سال [ 1146 ] : براى تنبيه طايفه بختيارى از اصفهان نهضت نمود و متمردين را به سياست رسانيد « 6 » و سه هزار خانوار از طايفهء هفتلنگ - بختيارى را كوچ داده ، روانه خراسان فرمود « 7 » و پانصد خانوار از طايفه زند كه در نواحى سيلاخور - بروجرد مسكن داشتند ، نيز روانه خراسان نمود « 8 » . و روز نهم ماه جمادى دويم : نواب نايب السلطنه وارد كرمانشاهان گرديد « 9 » و چون جماعتى از جانب احمد پاشا والى بغداد در منزل زهاب كرمانشاهان اقامت داشتند ، نواب نايب - السلطنه « 10 » از كرمانشاهان به منزل ماهىدشت « 11 » آمد و به ايلغار ، از كوهستان كرمانشاهان گذشت و وقت طلوع صبح وارد زهاب « 12 » گشته جماعتى از سپاه رومى را بكشت و باقىماندگان فرار نمودند و از منزل زهاب به صوب كركوك ايلغار نمود و بعد از ورود و شكست روميان ، فتاح پاشا سردار دياربكر اسير تقدير گرديد « 13 » ، پس سپاه ظفرپناه از راه قراتپه « 14 » به جانب بغداد نهضت نمود و در منزل ينگجه « 15 » با دو هزار نفر لشكر رومى ملاقات كرده ، آنها را شكست داد و محمد پاشا ،
--> ( 1 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 8 ، ص 524 و 525 . ( 2 ) . اين مصراع از فردوسى است در پايان داستان كيقباد . ( 3 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 8 ، ص 525 ، جهانگشاى نادرى ، ص 189 . ( 4 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 189 . ( 5 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 8 ، ص 535 . ( 6 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 189 ، روضة الصفا ، ج 8 ، ص 535 . ( 7 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 189 : ( و حكومت آنجا را به ابو الفتح خان ولد ديگر قاسم خان عنايت كرد ) . ( 8 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 189 . ( 9 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 189 : ( حكم و الا به عهده بابا خان چاپوشلو . . . اصدار يافت ) . ( 10 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 189 . ( در بيست دويم ماه مزبور ) . ( 11 ) . نام ناحيتى در كرمانشاه به مشخصات : شمال روانسر ، شرق كرمانشاه ، جنوب لرستان ، مغرب رود كرند . جهانگشاى نادرى ، ص 651 . در نزهت القلوب ، اين نام ( مايدشت ) است . ( 12 ) . زهاب ( به ضم اول ) يكى از دهستانهاى بخش سرپل زهاب قصر شيرين . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 190 . ( 13 ) . ر ك : جهانگشاى نادرى ، ص 193 . ( 14 ) . ناحيهاى بين بغداد و سليمانيه . ( 15 ) . ر ك : رحله منشى بغدادى ، ص 50 ، متن عربى .